• Reklam

1 ayda 9 milyar dolar!..

Hazine önceki gün yurt içinde 3 milyar dolar (22 milyar TL) daha borçlandı. Son bir ayda yurt içindeki döviz cinsi borçlanma 9 milyar dolara ulaştı.

1 ayda 9 milyar dolar!..
28 Ağustos 2020 - 23:55

Hazine önceki gün yurt içinde 3 milyar dolar (22 milyar TL) daha borçlandı. Son bir ayda yurt içindeki döviz cinsi borçlanma 9 milyar dolara ulaştı.

Hazine ve Maliye Bakanlığı verilerine göre, 2016 sonunda 0, 2017 sonunda ise sadece 0,1 milyar dolar olan, iç borç stoku içinde altın dahil döviz cinsinden borcun payı, önceki gün itibarıyla 38,3 milyar dolara ulaştı. 2019 yılı sonunda 15,3 milyar dolar olan söz konusu rakam, sadece 8 ayda 23 milyar dolarla rekor artış kaydetmiş oldu.

Hazine nin yurt içinde giderek artan miktarda döviz ve altın cinsi borçlanma politikasını eski üst düzey Hazine bürokratı Coşkun Cangöz ve ekonomist Dr. Murat Kubilay, sozcu.com.tr ye değerlendirdi.

“YURT İÇİNDE DÖVİZLE BORÇLANMAYI İKİ NEDENLE BİTİRMİŞTİK”

25 yıl Hazine de çalışan ve 2005-2012 arasında Kamu Finansmanı Genel Müdürü olarak görev yapan Coşkun Cangöz, geçmişte döviz borçlanmayı genel olarak sınırlama ve yurt içinden döviz borçlanmayı durdurmalarının iki temel nedenini şu sözlerle anlattı:

“İlk neden elbetteki devleti açık pozisyona sokup vergi mükellefinin kur şokundan dolayı ilave finansman yükü altına girmesini engellemek.

İkinci neden ise devlet kendi parasıyla borçlanmazsa dolarizasyonla mücadelede samimi olamaz. Vatandaşa TL kullan dediğinde ciddiye alınmaz.”

“ÇOK DAHA MALİYETLİ HALE GELİR”

“Borç yönetiminin temel prensibi makul risk seviyesinde mümkün olan en düşük maliyetle borçlanmaktır. Ancak 2001 öncesi dönemde ve geçtiğimiz birkaç yılda olduğu gibi kısa vadeli çıkarlar gözetilmekte ve sadece maliyet dikkate alınarak borçlanma yapılmaktadır” diyen Cangöz, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Yani döviz ve altınla borçlanmanın Hazine açısından temel nedeni düşük faizdir. Ancak devletin geliri TL olduğu için döviz cinsi borçlanırsa açık pozisyon yaratır. Bu durumda döviz ya da altın fiyatları arttığında anapara ve faiz için daha çok TL bulmanız gerekir. Yani düşük maliyetli borçlanma çok daha yüksek maliyetli hale gelir.”

“BUNA LİTERATÜRDE ‘İLK GÜNAH DENİR”

Şu an Dünya Bankası nda Kamu Borç Yönetimi Danışmanlığı Birimi nin yöneticiliğini yapan Cangöz, devletlerin yabancı para cinsinden borçlanmasına literatürde "original sin" yani "ilk günah" dendiğini belirterek “Kısa vadeli maliyet avantajları için orta ve uzun vadede yüksek riskler alıp yurttaşları ilave borç altına sokmak sorumlu Hazine yönetimi değildir” değerlendirmesinde bulundu.

Cangöz, “Küçük ada devletleri bile kendi yerel paraları cinsinden borçlanma piyasasını geliştirmeye çalışıyor. Bizim bunun tam tersini yapıyor olmamız üzücü” dedi.

“ÖZELİN BORCU KAMUYA AKTARILIYOR”

“Hazine'nin ilke olarak dış borcu dövizle, iç borcu da TL ile alması gerekiyor” diyen Dr. Kubilay, “Bugünlerde yapılan döviz cinsi borçlanmanın biri görünür diğeri örtülü iki amacı bulunuyor” ifadelerini kullandı ve sözlerini şöyle sürdürdü:

“Görünür amaç, yastık altına kaçan döviz ve altının bir kısmını sisteme, hatta doğrudan Hazine'ye piyasa faizlerinin altında maliyetle getirmek. Böylece hem finansal sistem biraz rahatlıyor hem de Hazine göreli uygun maliyetle finansman sağlıyor.

İkinci neden ise finans sektörü hariç özel sektörün döviz borcunun örtülü bir şekilde önce kamu bankalarına ardından Hazine'ye kaydırılması.

Bu firmaların Şubat 2018'de 223 milyar dolar ile zirveye çıkan net döviz cinsi borcu; son açıklanan veride 165 milyar dolara düşmüş durumda. Gönül isterdi ki bu firmalar yüksek kârlılıkları ile borçlarını ödemiş olsunlar. Bunun bir kısmı varlık satışıyla gerçekleştirdiler ama daha önemli bir kısmı borçların kamu bankalarınca TL'ye dönüştürülmesiyle sağlandı.

Kısacası borçların azalması değil, para biriminin değişmesi gerçekleştirildi ki olası kur atağına karşı bu oldukça yerinde bir hamle.

Ancak mesele şu ki bu durumda kamu bankaları döviz açık pozisyonuna düştüler. Mevcut durumda 3 kamu mevduat bankası 8 haftadır yasal sınır olan %20'nin üzerinde döviz açık pozisyonu taşıyor.

Dr. Murat Kubilay

Reklam

FACEBOOK YORUMLAR

YORUMLAR

  • 0 Yorum